De vijf strategieën van het Deugdenproject zijn concrete handvatten om deugden tot leven te brengen. Ze zijn toepasbaar in alle dagelijkse interacties en voor alle leeftijden. Ze helpen kinderen en volwassenen om autonome beslissingen te nemen, om te leven met compassie en idealisme. Zo resulteren ze in een cultuur van vertrouwen en betrokkenheid in gezinnen, op scholen en in organisaties.

De vijf strategieën zijn:
  1. Spreek deugdentaal
  2. Herken leermomenten
  3. Stel duidelijke grenzen
  4. Neem tijd voor rust, reflectie en bezinning
  5. Bied actief aandacht

Strategie 1: spreek deugdentaal
Taal vormt het karakter. Door onze manier van spreken en door ons taalgebruik kunnen we mensen ontmoedigen of inspireren.

Taal is krachtig. Positieve woorden hebben een positief effect op een relatie, net zoals negatieve woorden kunnen beschadigen. Voorbeelden van deugdentaal: een baby vertellen hoe geduldig ze op haar voeding wacht; een opstandige tiener tot kalmte manen en hem stimuleren zijn gevoel voor rechtvaardigheid met respect te uiten; een collega voor haar toewijding complimenteren.

Ook onuitgesproken woorden hebben kracht. Als we ons realiseren hoe enorm krachtig gedachten zijn, willen we nooit meer negatieve gedachten hebben. Omdat woorden zwaar wegen, is het belangrijk ze zorgvuldig af te wegen. Met deugdentaal – het benoemen van deugden – vervangen we beschamende, beschuldigende woorden door deugden. Deugden herinneren ons er aan respectvol naar onszelf en naar anderen te zijn en verantwoordelijkheid te nemen.

Deugdentaal geeft zelfvertrouwen en veerkracht!

Strategie 2: herken leermomenten
Het leven is leren, de deugden zijn de lessen. Als we alert zijn op wat er in een situatie mis ging en de deugd herkennen die we een volgende keer kunnen oefenen, dan wordt iedere fout een opstapje en leren we iedere dag – of we nu kind of volwassen zijn.

Bij het opvoeden helpen we kinderen liever bij de ontwikkeling van hun deugden dan hun steeds te zeggen wat er niet goed aan hen is. Wanneer in een opvoedsituatie spanning is ontstaan, noemen we een kind niet bij een etiket zoals 'koppig', maar we benoemen de deugd vastberadenheid of vasthoudendheid. En daarnaast stimuleren we samenwerking en flexibiliteit. Wanneer we zien dat gedrag meer in balans is, benoemen we de deugden die een kind toont. Als opvoeders leermomenten herkennen en deze met kinderen bespreken, worden zij 'deugdenmentoren' in plaats van politieagenten.

Negatieve emoties worden een signaal voor verandering, geen levensstijl. Met zelfvertrouwen en veerkracht gaat jong of oud(er) uitdagingen aan.

Strategie 3: stel veilige grenzen
Grenzen zijn er voor veiligheid. Grenzen, gebaseerd op de deugden, richten zich op respect, gerechtigheid en op herstel om zo een sfeer te scheppen van vrede en veiligheid. In je relaties, thuis, op school en in de gemeenschap waar je woont. Persoonlijke grenzen helpen je gezonde relaties op te bouwen en in stand te houden. Ze helpen je je tijd, je energie en je gezondheid te beschermen.

Kinderen voelen zich veilig wanneer de grenzen duidelijk zijn. Je vertelt ze wat je wilt, en niet wat je niet wilt. De basisregels en de grenzen in de familie en op school worden uitgedrukt in positieve deugden, zoals: “Je gebruikt respectvolle taal, zelfs als je kwaad bent.” Overal zijn basisregels nodig.

Je leeft nú. Maak er wat van. Grenzen helpen om een goed leven te hebben.

Strategie 4: neem tijd voor rust, reflectie en bezinning
Deze strategie begint met respect voor de waardigheid van iedereen en nodigt uit om tijd te maken voor bezinning, eerbied en schoonheid. Het betekent uitdrukking geven aan de betekenis van je leven door je bezig te houden met kunst, aandacht te besteden aan speciale gebeurtenissen in je leven en je geschiedenis met anderen te delen.

Het vaststellen van een visie vergroot de eenheid en een positieve moraal thuis, op school en op het werk. Veel mensen die enthousiast zijn over het Deugdenproject kiezen iedere dag een kaart met hun deugd van de dag. Er is inmiddels zelfs een app voor de telefoon.

Veel scholen, over de hele wereld, gebruiken de deugden bij de ondersteuning van hun lessen, bijvoorbeeld bij Burgerschap, of bij studie- en loopbaanbegeleiding.

Strategie 5: bied actief aandacht
Een van de grootste geschenken die je kunt geven, is je aanwezigheid – je luistert met medeleven en aandacht. Het is een vorm van gewijde nieuwsgierigheid. Door oprecht aanwezig te zijn en te luisteren met aandacht, maar ook met een zekere afstand, kun je een ander helpen met zijn problemen.

Deze aanpak stelt anderen in staat leermomenten te onderscheiden en na te denken over hun deugden. Het ondersteunt de morele keuze, brengt intimiteit in relaties en levert een vreedzame oplossing bij conflicten. Aan een goede vriend vraag je nooit "waarom?". Je gebruikt open vragen die beginnen met "Wat" en "Hoe". Je eindigt altijd met het benoemen van de deugden die je in de ander hebt gezien. Daarmee help je hem of haar zich te herstellen en eindigt een gesprek gelijkwaardig.

Actief aandacht bieden is een krachtig instrument om verdriet, boosheid en trauma’s te helen.